Σε κρίσιμο σταυροδρόμι, το οποίο πιθανότητα θα οδηγήσει στην ευρύτατη καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων οργανισμών, βρίσκεται η Ελλάδα ως Κράτος – Μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 28.
Η εξέλιξη αυτή πέρα από την τεράστια αξία σε επίπεδο συμβολισμού, δεν αποκλείεται να εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία των καταναλωτών, ενώ δεν θα πρέπει να υποτιμώνται οι επιπτώσεις στο περιβάλλον, αλλά και στην προστιθέμενη αξία των ελληνικών καλλιεργειών.
Η larissanet συνομίλησε με τον Δημήτρη Κουρέτα, Καθηγητή Βιοχημείας – Βιοτεχνολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με ιδιαίτερη ενασχόληση στην Τοξικολογία Τροφίμων, καθώς αποτελεί τον Έλληνα επιστήμονα που έχει πλήρη εικόνα σε ότι αφορά το ζήτημα των μεταλλαγμένων και των πιθανών κινδύνων που αυτά εγκυμονούν.
Το ορόσημο και η Ελληνική Προεδρία
Η καλλιέργεια των Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών στον ευρωπαϊκό χώρο βρίσκεται σε σημείο – καμπή, καθώς χθες αναμένονταν να επικυρωθεί η νέα οδηγία από τους Ευρωπαίους Υπουργούς Περιβάλλοντος στο Λουξεμβούργο. Στο πλαίσιο αυτής θα δίνεται η δυνατότητα το κάθε κράτος – μέλος ξεχωριστά να απαγορεύει την καλλιέργεια μεταλλαγμένων όχι όμως με την επίκληση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, παρά μόνο για λόγους κοινωνικούς και οικονομικούς και αυτό με την απαραίτητη τεκμηρίωση.
Η παραπάνω διατύπωση αποτελεί συμβιβαστική πρόταση την οποία κατέθεσε η Ελληνική Προεδρία για την αδειοδότηση των Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών.
Στο σημείο αυτό ο κ. Κουρέτας ξιφουλκεί κατά του πρώην υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Αθ. Τσαυτάρη, στον οποίο καταλογίζει «καταστρατήγηση των θέσεων που έχουν εκφράσει τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όσο και η γαλλική πλευρά, οδηγώντας στην πρόταση της Ελληνικής Προεδρίας που αφορά τη δυνατότητα απαγόρευσης των μεταλλαγμένων με την επίκληση μόνο κοινωνικών και οικονομικών λόγων».
«Αντί να υπακούσουμε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, υπακούμε στα συμφέροντα» τονίζει ο Καθηγητής και εκφράζει τη βεβαιότητα ότι «σε περίπτωση που κράτος – μέλος επικαλεστεί κοινωνικούς και οικονομικούς λόγους για την απαγόρευση των μεταλλαγμένων τότε οι πολυεθνικές θα προσφύγουν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, όπου πάντα κερδίζουν τέτοιες υποθέσεις».
«Παρ’ ότι φαίνεται πως με το νέο καθεστώς υπάρχει μεγαλύτερη προστασία, δυστυχώς η πραγματικότητα είναι πως ανοίγει διάπλατα η πόρτα για την καλλιέργεια μεταλλαγμένων» υποστηρίζει ο κ. Κουρέτας.
«Παρ’ ότι φαίνεται πως με το νέο καθεστώς υπάρχει μεγαλύτερη προστασία, δυστυχώς η πραγματικότητα είναι πως ανοίγει διάπλατα η πόρτα για την καλλιέργεια μεταλλαγμένων» υποστηρίζει ο κ. Κουρέτας.
Οι επιπτώσεις
Ο Καθηγητής Βιοχημείας – Βιοτεχνολογίας σταχυολογεί, με βάση σειρά εργασιών που έχουν γίνει, τις πιθανές επιπτώσεις από τη διευρυμένη χρήση των μεταλλαγμένων στην ανθρώπινη υγεία, όπως επίσης στο περιβάλλον και στον ιδιαίτερα κρίσιμο για τη Θεσσαλία τομέα των καλλιεργειών.
Σύμφωνα με τον κ. Κουρέτα: « Η καλλιέργεια Γενετικά Τροποποιημένων Καλλιεργειών μειώνει τη βιοποικιλότητα, καθώς σύμφωνα με έρευνες στη Μεγάλη Βρετανία τα μεταλλαγμένα είδη έχουν υπεροχή έναντι άλλων.
Τα μεταλλαγμένα αναπτύσσουν ανθεκτικότερα στελέχη, τα οποία αντέχουν στους γεωργικούς ψεκασμούς και έτσι θα υπάρχει ανάγκη περισσότερων ψεκασμών.
Σύμφωνα με γαλλική εργασία (μελέτη Σεραλινί) πειραματόζωα τα οποία τρέφονταν με γενετικά τροποποιημένη σόγια εμφάνισαν σοβαρά προβλήματα έλκους στο πεπτικό σύστημα, καρκινογενέσεις και δυσπλασίες του πεπτικού. Καθώς βρισκόμαστε σε ένα παγκόσμιο διατροφικό πείραμα δεν υπάρχει επαρκής σήμανση ώστε κάποιος να γνωρίζει αν τρώει ή δεν τρώει μεταλλαγμένα».
Σε ότι αφορά τις καλλιέργειες, ο κ. Κουρέτας παραθέτει ένα παράδειγμα επισημαίνοντας πως «η καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένου καλαμποκιού είναι πιθανό να διασταυρωθεί με τη συμβατική καλλιέργεια καλαμποκιού και να υπάρξει επιμόλυνση» και προσθέτει πως «θα είναι πολύ δύσκολο πλέον να έχουμε καθαρές καλλιέργειες από μη γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς».
Ο Καθηγητής αναφέρεται και στο βαμβάκι, επισημαίνοντας πως «το ελληνικό βαμβάκι είναι ανώτερο ποιοτικά και έτσι επιτυγχάνει καλύτερες τιμές στη διεθνή αγορά, αν αρχίσει η διευρυμένη καλλιέργεια μεταλλαγμένου βαμβακιού τότε θα χαθεί η προστιθέμενη αξία του ελληνικού προϊόντος».
Τα επόμενα βήματα
Μετά το χθεσινό συμβούλιο των Ευρωπαίων Υπουργών Περιβάλλοντος, το ζήτημα των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών αναμένεται να συζητηθεί με τη νέα σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και να έχει ψηφισθεί μέχρι τα τέλη του 2014.
Ο κ. Κουρέτας δηλώνει βέβαιος πως «στη συνέχεια θα υπάρξει βροχή αιτήσεων για την καλλιέργεια μεταλλαγμένων» και προσθέτει πως «σε μερικά χρόνια δεν θα υπάρχουν περιοχές στη χώρα που να έχουν ποιοτικά προϊόντα».
Ως τρόπο άμυνας ο Καθηγητής Βιοχημείας – Βιοτεχνολογίας προτείνει το θέμα να έρθει στο ελληνικό Κοινοβούλιο και να ληφθεί απόφαση για παρέμβαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στο πλαίσιο αυτό υπάρχουν και νομικές διαδικασίες ώστε να μην περάσουν τα μεταλλαγμένα, ενώ κρίνεται σημαντική και η αφύπνιση των πολιτών μέσω ημερίδων.
Σύμφωνα με τον κ. Κουρέτα θα πρέπει να ενεργοποιηθεί το άρθρο 4 της Οδηγίας 2001/18 για τη συγκρότηση επιτροπών διαβούλευσης σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, ώστε αυτές να παίρνουν αποφάσεις για το ενδεχόμενο καλλιέργειας Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών.
Σε ότι αφορά τη Θεσσαλία ο Δ. Κουρέτας ορίστηκε – μετά και την πρόσφατη συνεδρίαση της Διευρυμένης Επιτροπής Διαβούλευσης – πρόεδρος Επιτροπής για την έκδοση κειμένου προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος Γ. Μανιάτη, ενώ πρόταση του Καθηγητή Βιοχημείας – Βιοτεχνολογίας είναι να γίνει μεγάλη ενημερωτική ημερίδα για τα μεταλλαγμένα σε τοπικό επίπεδο, όπου και θα εκπροσωπηθούν όλες οι απόψεις. Πάντως, ο κ. Κουρέτας διαπιστώνει συνολικά «μειωμένη πολιτική βούληση» σχετικά με το ζήτημα των μεταλλαγμένων και καλεί τις Περιφέρειες της χώρας «να δημοσιοποιήσουν τα αποτελέσματα ελέγχων που πραγματοποίησαν τα τελευταία χρόνια με βάση τους Κανονισμούς 1829/2003 και 1830/2003 για την ιχνηλασιμότητα των τροφών σε ανθρώπους και ζώα. Αυτοί οι Ευρωπαϊκοί Κανονισμοί προβλέπουν την αναγραφή των γενετικά τροποποιημένων συστατικών».
