Το bullying η αλλιώς σχολικός εκφοβισμός είναι το φαινόμενο της λεκτικής ή σωματικής κακοποίησης με συστηματικό και μεθοδευμένο τρόπο στο φυσικό χώρο του σχολείου ή και έξω από αυτό. Πρόκειται για χρήση υβριστικών ή περιπαιχτικών σχολίων από έναν ή μια ομάδα μαθητών εναντίον κάποιου άλλου με σκοπό να το μειώσουν. Στηρίζεται στην ανισορροπία δύναμης (ο πιο ισχυρός κατά του πιο ανίσχυρου) και τελικά ως φαινόμενο ανατροφοδοτεί αυτή την ανισορροπία. Λόγος εκφοβισμού είναι δυνητικά ο,τιδήποτε διαφορετικό, στη συμπεριφορά, στην καταγωγή, στη σωματική διάπλαση, στην εμφάνιση, στην κοινωνική θέση της οικογένειας του θύματος, στην έκφραση του φύλου και στη σεξουαλική προτίμηση είναι μερικά παραδείγματα.
Στην Ελλάδα είναι ακόμη πρώιμο να μιλάμε για σχολικό εκφοβισμό, όχι γιατί δεν υφίσταται, άπλα γιατί αποτελεί κι αυτός ένα παγωμένο στερεότυπο. Είναι μια ακόμη φορά που κλείνουμε τα ματιά και τα αυτιά σε κάτι που μας τρομάζει.
Χθες (10 Ιούνη) στη Θεσσαλονίκη, είχαμε την πρόσκληση από το Αμερικάνικο Προξενείο να τοποθετηθούμε σε αυτό το φαινόμενο και να συνομιλήσουμε με τον κο Joseph Kosciw, Ph.D. Chief Research & Strategy Officer, GLSEN (Gay, Lesbian and Straight Education Network) και με την κα Ματίνα Γαβρίλογλου, ψυχολόγο από το Χαμόγελο του Παιδιού. Ήταν μια ενδιαφέρουσα συνάντηση με εκπροσώπους από πολλούς ενδιαφερόμενους χώρους -ΜΚΟ, οργανισμοί, κινήσεις πολιτών, εκπαιδευτικοί- όπου ουσιαστικά είπαμε το προφανές: ο σχολικός εκφοβισμός είναι υπαρκτός. Το επίκεντρο της κουβέντας ήταν η LGBT κοινότητα και πως τα άτομα αυτής είναι δεν δυνάμει θύματα από το σχολείο ακόμη.
Χθες (10 Ιούνη) στη Θεσσαλονίκη, είχαμε την πρόσκληση από το Αμερικάνικο Προξενείο να τοποθετηθούμε σε αυτό το φαινόμενο και να συνομιλήσουμε με τον κο Joseph Kosciw, Ph.D. Chief Research & Strategy Officer, GLSEN (Gay, Lesbian and Straight Education Network) και με την κα Ματίνα Γαβρίλογλου, ψυχολόγο από το Χαμόγελο του Παιδιού. Ήταν μια ενδιαφέρουσα συνάντηση με εκπροσώπους από πολλούς ενδιαφερόμενους χώρους -ΜΚΟ, οργανισμοί, κινήσεις πολιτών, εκπαιδευτικοί- όπου ουσιαστικά είπαμε το προφανές: ο σχολικός εκφοβισμός είναι υπαρκτός. Το επίκεντρο της κουβέντας ήταν η LGBT κοινότητα και πως τα άτομα αυτής είναι δεν δυνάμει θύματα από το σχολείο ακόμη.
Στην περίπτωση των LGBT ο σχολικός εκφοβισμός μπορεί να περιλαμβάνει ως θύτες ακόμη και τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι κι αυτοί μέσα από τις δικές τους προκαταλήψεις ξεχνούν τη θέση τους στην εκπαιδευτική λειτουργία. Φυσικά ένας μαθητής μπορεί να γίνει θύμα σεξιστικών σχολίων, καθαρά και μόνο από την εμφάνιση του, τη σωματική του διάπλαση ή τις αθλητικές του επιδόσεις, καθώς η ταυτότητα του φύλου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με μια πληθώρα στερεοτύπων περί θηλυκότητας ή αρρενωπότητας. Η σεξουαλική προτίμηση ακόμη και όταν δεν έχει εκφραστεί στο παιδί είναι παρούσα και μπορεί να το στιγματίσει σε ένα περιβάλλον φοβικό προς τη σεξουαλικότητα. Παρωχημένες εκφράσεις του τύπου "είσαι gay", "είσαι αδερφή" κοκ όταν κάποιος πχ διστάζει είναι αρκετές ώστε το στερεότυπο να εδραιώνεται.
Στο σχολείο εμπλέκονται όλοι: μαθητές (θύματα και θύτες), γονείς, εκπαιδευτικοί, υπηρεσίες, οργανισμοί, θεσμοί και κεντρική κυβέρνηση. Όλοι οφείλουν να έχουν τις κεραίες τους ανοιχτές σε πρώτη φάση, ώστε το φαινόμενο να γίνεται αντιληπτό. Μέχρι τώρα τα περισσότερα θύματα υποφέρουν μόνα και οι υπόλοιποι προσποιούνται μια ακεραιότητα. Το περιβάλλον του σχολείου πρέπει να είναι ασφαλές για όλους, τα άτομα πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης, η διαφορετικότητα πρέπει να διδάσκεται από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού και ο σεβασμός προς την ατομικότητα πρέπει να είναι η πρώτη αξία ενός εκπαιδευτικού συστήματος. Ταυτόχρονα πρέπει να υπάρχει σαφής πολιτική κατά του σχολικού εκφοβισμού, ώστε τα θύματα να γνωρίζουν που να απευθυνθούν μέσα στο σχολείο, το προσωπικό να είναι εκπαιδευμένο στο να αντιμετωπίσει τα κρούσματα και οι γονείς να παίρνουν την κατάλληλη πληροφόρηση και στήριξη. Και φυσικά σε καμία κακοποιητική συμπεριφορά δεν πρέπει να ξεχνάμε τους θύτες, οι οποίοι δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με τη βιαιότητα της τιμωρίας και της αποβολής.
Ο σχολικός εκφοβισμός είναι μια έκφανση του μη σεβασμού για τα ανθρωπινά δικαιώματα, είναι ο δείκτης του πόσο μια κοινωνία δίνει χώρο στη διαφορετικότητα, είναι το πρώτο σημάδι ότι η ατομική ελευθερία καταπατείται εντός και εκτός σχολείου, είναι ο δείκτης της προσωπικής ανασφάλειας που βιώνεται σε ψυχολογικό επίπεδο στους πολίτες μιας χώρας.
Η Κατερίνα Παπανικολάου γεννήθηκε το 1981 στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε βιολογία στο ΑΠΘ και ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Πανεπιστήμιο Πειραιά στα "οικονομικά της υγείας". Εργάστηκε για κάποια χρόνια στη Φαρμακοβιομηχανία. Όμως η πραγματική της επιθυμία ήταν να προσφέρει. Έτσι μετά από μακρόχρονη εκπαίδευση στην κινέζικη ιατρική προσφέρει υπηρεσίες βελονισμού, βοτανοθεραπείας και μελισσοθεραπείας. Ειδικεύεται σε ασθενείς με χρόνιο πόνο, αυτοάνοσα νοσήματα και οροθετικούς. Ταυτόχρονα είναι εκπαιδευόμενη στην ψυχοθεραπεία Gestalt. Οργανώνει βιωματικές ομάδες με ζητούμενο την επίγνωση μέσα από το σώμα, δίνει διαλέξεις και σεμινάρια πάνω σε θέματα υγείας -ψυχικής και σωματικής-, αυτοφροντίδας και αυτουποστήριξης. Για την Κατερίνα η θεραπεία είναι πρωτίστως μια σχέση προσφοράς στην οποία θεραπευτής και θεραπευόμενος προσφέρουν και δέχονται παράλληλα.
Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ατομικά δικαιώματα και τις ανθρώπινες ελευθερίες. Συμμετέχει και οργανώνει αντίστοιχες δράσεις, είναι ενεργή ακτιβίστρια και συνεργάζεται με φορείς και οργανισμούς εντός και εκτός Ελλάδας για την προώθηση της ελευθερίας και της ατομικότητας.
Έχει ξεκινήσει την καμπάνια "NO FIGHT FOR YOUR RIGHT" στη Θεσσαλονίκη και σχεδιάζει να την επεκτείνει και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.
Αρθρογραφεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα.
