Θα μπορούσε να είναι κάπως έτσι…
«Είμαι νέος, ζω στην Ευρώπη, κατοικώ σε ένα νέο κράτος που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια στους κόλπους της. Το κράτος των νέων ανέργων.
Αριθμεί 5.567.000 κατοίκους. Σε αυτό το κράτος ζουν περίπου το 23% των νέων της Ευρώπης. Οι περισσότεροι έχουμε προσόντα, σπουδές, πτυχία, δεξιότητες. Όλα όσα μας περιέγραψαν ως ικανά θεμέλια για να χτίσουμε το μέλλον μας σε στέρεες βάσεις. Έχουμε επίσης, όρεξη για δουλειά, για δημιουργία, για να εφαρμόσουμε στην πράξη αυτά που διδαχθήκαμε.
Έχουμε και άλλα κοινά.
Οι περισσότεροι μιλάμε την ίδια γλώσσα, τα αγγλικά αλλά και τη γλώσσα της νέας τεχνολογίας, των υπολογιστών και του διαδικτύου.
Οι πιο πολλοί είμαστε νότιοι. Έχουμε ταπεραμέντο, οξυδέρκεια και ανοιχτούς ορίζοντες που μας διαμόρφωσε αιώνες τώρα η επαφή μας με τη μεσογειακή θάλασσα.
Ήμασταν πάντα αισιόδοξοι και αποφασισμένοι να πετύχουμε. Γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε με το όραμα της μεγάλης Ευρωπαϊκής οικογένειας. Την ιδέα της δημιουργίας μιας ανταγωνιστικής οικονομίας της γνώσης και της καινοτομίας που θα δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλους για ανάπτυξη και δημιουργία, ταυτόχρονα όμως θα στηρίζει έμπρακτα και τους λιγότερο τυχερούς ή ικανούς, ακριβώς γιατί πυρήνας της ιδέας για ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ήταν η κοινωνική συνοχή, η σύγκλιση και η αλληλεγγύη. Μέσα σε αυτή την Ευρώπη ακόμη και όσοι ήμασταν πιο δεμένοι με τη φυσική μας πατρίδα δεν μας φόβιζε να ταξιδέψουμε για να σπουδάσουμε, να εργαστούμε για να διεκδικήσουμε το αύριο που μας ανήκει.
Δυστυχώς είμαστε πια απαισιόδοξοι.
Ο πιο πιθανός προορισμός είναι ένα άλλο κράτος. Το κράτος των μακροπρόθεσμα ανέργων και των ανέργων μεγαλύτερης ηλικίας που ξεπέρασε πλέον τα 20.000.000 (δυο Ελλάδες)…»
Είναι κάπως έτσι. Οι νέοι του σήμερα, οι νέοι της Ευρώπης ταυτοποιήθηκαν ως η γενιά της κρίσης. Η δική μου γενιά που, ερήμην της, κάποιοι τη θεωρούν εκ προοιμίου χαμένη.
Ιστορικά, οι νέοι αντιμετώπιζαν πάντα το πρόβλημα της εισόδου στην αγορά εργασίας. Υψωμένα τείχη, δυσκολίες καχυποψία συνόδευε πάντα οτιδήποτε νέο προσπαθούσε να κάνει την εμφάνισή του. Η απάντηση από την άλλη πλευρά ερχόταν με δυναμισμό, με νέες δεξιότητες, με περισσότερη γνώση, με προσόντα που κάποια στιγμή έπαιρναν όσα άξιζαν ή σχεδόν όσα άξιζαν. Σήμερα, όμως η κατάσταση είναι διαφορετική.
Οι ελπίδες που καλλιεργήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια με βάση τις προοπτικές που ανοίγονταν από το τόλμημα της Ενωμένης Ευρώπης ήταν πολλές. Η επένδυση στους τομείς της γνώσης και της καινοτομίας σημαντική. Η γερασμένη Ευρώπη έδειχνε να αντιλαμβάνεται την ανάγκη να αλλάξει, να μετεξελιχθεί και να εμφυσήσει – όπως συνέβαινε πάντα ιστορικά – νέες αξίες και ιδανικά σε όλο τον κόσμο.
Και μετά ήρθε η κρίση. Πολιτική, οικονομική, κοινωνική. Και οι πολιτικές για την υπέρβασή της. Και τα αποτελέσματά τους. Ύφεση, ανεργία, κοινωνικός αποκλεισμός.
Μέσα από τη ματιά του νέου ανθρώπου προσπαθώ να δω τις βασικές συνέπειες που έχει στη γενιά μου η ζοφερή αυτή πραγματικότητα, σε τρία διαφορετικά επίπεδα. Οικονομικό, Κοινωνικό και Πολιτικό.
Εκτός από τις προφανείς συνέπειες που έχει η ανεργία για αυτόν που τη βιώνει «το κράτος των ανέργων» έχει να αντιμετωπίσει ένα επιπλέον κρίσιμο παράγοντα. Το γεγονός ότι είναι εξαιρετικά πιθανό να ζουν στο ίδιο σπίτι άνεργοι νέοι με άνεργους γονείς. Το γεγονός ότι υπάρχουν οικογένειες που δεν έχουν καθόλου εισόδημα ή τουλάχιστον εισόδημα ικανό να τους εξασφαλίσει τα απολύτως αναγκαία. Η ανάγκη για εργασία αποκλειστικά και μόνο ως μέσο βιοπορισμού επανέρχεται στις δυτικές κοινωνίες. Ο κίνδυνος της περιθωριοποίησης είναι ορατός.
Σε κοινωνικό επίπεδο μπορούμε πλέον να μιλάμε για μια γενιά που τείνει να παραιτηθεί. Τα αποτελέσματα της κρίσης οδηγούν σε ανασφάλεια και αβεβαιότητα. Ακόμα και στις πιο δύσκολες εποχές οι νέοι, εκ φύσεως, είχαν την τάση να οραματίζονται, να ονειρεύονται, να ελπίζουν σε ένα καλύτερο αύριο. Σήμερα, η κατάσταση είναι αρκετά διαφορετική. Η διάψευση των προσδοκιών τους με τόσο βίαιο τρόπο οδηγεί μία ολόκληρη γενιά στην παραίτηση και την απαισιοδοξία.
Σε όλο αυτό το κλίμα η πολιτική αντίδραση είναι αναμενόμενη αλλά όχι ενδεδειγμένη. Μια γενιά που στρέφεται κατά της πολιτικής, που χαρακτηρίζεται από έντονο αντιευρωπαϊσμό και ακραίες αντιδράσεις. Μια γενιά που δεν την ενδιαφέρει να προτείνει αλλά μόνο να εκδικηθεί. Τα ποσοστά που συγκεντρώνουν τα εθνικιστικά κόμματα σε όλη την Ευρώπη είναι η πιο χαρακτηριστική απόδειξη αυτής της αντίδρασης.
Και τελικά υπάρχει ελπίδα; Κι αν δεν υπάρχει θα πρέπει να την εφεύρουμε. Δεν χάνεται έτσι μια γενιά. Δεν αναπληρώνεται αυτό το κενό. Και πολύ περισσότερο όταν μιλάμε για μια καλή γενιά. Η Ευρώπη οφείλει τώρα να βρει το νέο της όραμα, να το εμφυσήσει στους νέους της, να τους κάνει κοινωνούς και πρεσβευτές του. Να του δώσει πολιτικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά που θα εμπνεύσουν. Στις δύσκολες στιγμές και στις κρίσεις που πέρασαν οι λαοί της βρήκαν κοινούς στόχους και τους πέτυχαν. Και εδώ πραγματικά δεν υπάρχει άλλος δρόμος όχι μόνο για τη δική μου – όχι ακόμα – χαμένη γενιά αλλά και για τις επόμενες.
*Πρώτη δημοσίευση άρθρου: 01/04/2014|todiktio.eu
